نرم افزار آزاد اولین نبرد
در آزادسازی فضای مجازی است.
چه کسی رایانه‌ی شما را کنترل می‌کند؟
این شما هستید و یا برخی شرکت‌های بزرگ که رایانه‌ی شما را کنترل می‌کنند؟
رایانه چیست؟
رایانه‌ی یک ابزار عمومی است.
هر محاسبه‌ای که شما بخواهید را انجام می‌دهد
چون شما برنامه‌ای را به آن داده‌اید که می‌گوید
شما چه محاسباتی را نیاز دارید.
رایانه فقط می‌داند که یک دستور را چگونه دریافت و اجرا کند،
و دستور دیگری را دریافت و اجرا کند.
برنامه‌ها دستوراتی دارند که می‌گویند رایانه چکار کند.
با نوشتن یک برنامه‌ی درست، شما می‌تونید هر کاری را انجام دهید.
خوب تقریباً هر کاری.
چه کسی دستورات را به رایانه‌ی شما می‌دهد؟
ممکن است شما فکر کنید که از شما اطاعت می‌کند،
زمانی که واقعاً از کس دیگری پیروی می‌کند
و از شما فقط به اندازه‌ای که شرکتش به آن اجازه داده است پیروی می‌کند.
با وجود نرم‌افزارها ۲ امکان وجود دارد:
اینکه کاربران برنامه‌ها را کنترل کنند و یا برنامه‌ها کاربران را کنترل کنند.
یکی از این دو حالت اجتناب ناپذیر است.
در حالتی که کاربران برنامه را کنترل می‌کنند،
به چهار آزادی اساسی احتیاج دارند.
این تعریف نرم‌افزار آزاد است.
نرم‌افزار آزاد به آزادی کاربران و جامعه احترام می‌گذارد.
امروزه، ما آن را اغلب اوقات « لیبره» که یک کلمه‌ی فرانسوی و یا اسپانیایی است، می‌نامیم.
هر چه می‌خواهید صدایش کنید، مهم مفهوم صحبت ماست.
منظور ما مجانی نیست، ما صحبتی از قیمت نمی‌کنیم.
ما نگران آزادی شما هستیم،
و به همین دلیل گاهی از واژه‌های «Free/Libre» استفاده می‌کنیم تا این موضوع را نشان دهیم.
آزادی شماره‌ی صفر، آزادی در اجرای برنامه است،
به طریقی که شما دوست دارید و برای هر موضوعی.
آزادی شماره‌ی یک، آزادی در خواندن کد منبع برنامه است،
و این که آن را تغییر بدهید، به گونه‌ای که محاسبات مورد نظر شما را انجام دهد.
اما کد منبع چیست؟
هر برنامه‌ای معمولاً دو شکل دارد.
نوعی که شما می‌توانید بخوانید و بفهمید،
اگر با زبان‌های برنامه نویسی آشنا باشید.
این کد منبع است.
این فرمی است که برنامه نویسان می‌نویسند و تغییر می‌دهند.
همچنین فرم دیگری وجود دارد که قابل اجراست و از دسته‌ای از اعداد تشکیل شده است،
که برنامه نویسان نمی‌توانند درک کنند.
اگر فقط فرم قابل اجرا را داشته باشید،
کار بسیار سختی است که بفهمید چگونه کار می‌کند،
و حتی سخت‌تر است که تغییرش دهید.
پس، برای این که به شما امکان خواندن و تغییر آن را بدهند
باید کد منبع را به شما بدهند.
این یک الزام است.
با این دو آزادی،
هر کاربر می‌تواند به طور جداگانه یک کپی داشته باشد
وتغییرش دهد بگونه‌ای که هر کاری که او خواست انجام شود.
این کنترل فردی است.
اما اگر شما یک برنامه نویس نباشید چه؟
شما به کد منبع نگاه می‌کنید ولی چیزی از آن متوجه نمی‌شوید.
کنترل فردی کافی نیست.
ما همچنین به کنترل عمومی نیاز داریم.
که معنی آن این است که هر گروه از کابران آزاد باشند که باهم کار کنند
تا برنامه بگونه‌ای تنظیم شود که آنها می‌خواهند.
البته برخی از اعضای گروه برنامه‌نویس هستند.
آنها کسانی هستند که عملاً می‌نویسند و تغییر می دهند.
اما آنها آن کار را در قالب یک گروه انجام می دهند،
برای چیزی که گروه نیاز دارد.
البته گروه نباید از همه‌ی مردم تشکیل شده باشد.
دیگران می‌توانند از طریق دیگری از آن استفاده کنند.
همه‌ی آنها آزادند که از آن استفاده کنند.
کنترل عمومی به دو آزادی خاص دیگر هم نیاز دارد.
آزادی دوم، آزادی در باز توزیع کپی‌های دقیق است،
تا شما کپی‌هایی تهیه کنید و آن‌ها را به دیگران بدهید.
و هر زمان که خواستید آنها را بفروشید.
آزادی سوم مانند قبلی است،
اما برای نسخه‌ی تغییر یافته‌ی شماست.
شما آزادید که نسخه‌هایی تهیه کنید و آن‌ها را به دیگران بدهیدد و یا بفروشید.
اگر شما این آزادی‌ها را دارید، پس این یک نرم‌افزار آزاد است،
و کاربران برنامه‌ها را کنترل می‌کند.
اما اگر یکی از این آزادی‌ها نباشد،
کاربران برنامه‌ها را کنترل نمی‌کنند.
برنامه‌ها کاربران را کنترل می‌کنند و توسعه دهندگان برنامه‌ها را.
بنابرابن، برنامه یک ابزار قدرت ناعادلانه‌ای می‌شود
برای توسعه دهندگان، علیه کابران.
و این به این معناست که کاربران آزادی ندارند.
این نرم‌افزار غیرآزاد و انحصاری است که ما باید از شر آن خلاص شویم.
وقتی شما یک نرم‌افزار انحصاری می‌گیرید، چه اتفاقی میافتد؟
گاهی اوقات، برنامه‌ها از کاربران جاسوس می‌کنند.
گاهی اوقات، فعالیت‌های کاربران را رهگیری می‌کنند.
گاهی اوقات، کاربران را محدود می‌کنند،
و نمی‌گذارنند کابران کاری را که می‌خواهند، انجام دهند.
شما می‌توانید ببینید که بلورِی دشمن شماست.
[خندیدن]
گاهی اوقات، نرم‌افزار‌ها کتاب‌ها را پاک می‌کنند،
همان کاری که آمازون با کتاب «۱۹۸۴» انجام داد.
گاهی اوقات، توسعه دهندگان کاربران را مجبور می‌کنند
تا بروزرسانی‌های مُضری را نصب نمایند،
این کار را با تهدید به از کار انداختن یک قابلیت انجام می‌دهند.
مثل کاری که Sony انجام داد.
گاهی اوقات، آنها در یک فاصله، نرم‌افزار را تغییر می‌دهند، حتی به زور!
مثل کاری که مایکروسافت توسط در‌های پشتی فراگیر ویندوز انجام می‌دهد.
گاهی اوقات، آن‌ها حتی دست به خرابکاری علیه کاربران می‌زنند
مثل وقتی که مایکروسافت اطلاعاتی در مورد باگ‌های ویندوز به NSA داد،
پس، آن‌ها می‌توانند به رایانه‌ی افراد حمله کنند.
چیزی که شما با نرم‌افزار انحصاری بدست می‌آورید،
اساساً قدرت مالک بر کاربران است،
و از نتایج این قدرت،
قرار دادن آن ویژگی‌های مخرب در برنامه است،
تا به کاربر آسیب برساند.
البته آن‌ها این کار را به علت دیگرآزاری انجام نمی دهند؛
آن‌ها این کار را فقط برای پول و طمع ورزی انجام می‌دهند.
آن‌ها راه‌های مختلفی دارند تا
از داشتن این قدرت علیه کاربران، سود بدست بی‌آورند.
که حتی کمتر از یک ذره‌ی کوچک از شیطان نیستند.
اما آن‌ها هیچ شرمی از این کار ندارند.
آن‌ها گردهمایی‌هایی دارند تا در مورد آخرین روش‌هایی که
می‌توانند از این قدرت علیه کاربران استفاده کنند، صحبت کنند.
اساساً، نرم‌افزار انحصاری،
که امروزه تقریباً برای اکثر کاربران آن صادق است،
بد افزار انحصاری است.
این «نرم‌افزار ساده لوح‌هاست »
چگونه شما از اینکه قربانی باشید جلوگیری کنید؟
سابق بر این، شما مجبور بودید که دیگر از رایانه استفاده نکنید، ولی امروزه این طور نیست.
امروزه، شما می‌توانید به ما بپیوندید، در دنیای آزادی که ما ساخته‌ایم.
در سال ۱۹۸۳ من اطلاع رسانی کردم که
در حال توسعه‌ی یک سیستم‌عامل کاملاً آزاد به نام GNU گنو هستم
در سال ۱۹۹۲ ما تقریباً تمامش کرده بودیم.
اما یک قطعه از آن باقی مانده بود، هسته‌ی سیستم‌عامل.
لینوس ترووالدز در آن سال کرنل خود را به صورت آزاد منتشر کرد،
که آخرین جای خلی را پر کرد
و اولین سیستم‌عامل آزادی را که شما می‌توانید روی رایانه‌ی خود اجرا کنید، به ما داد: گنو/لینوکس.
متاسفانه، داشتن آزادی در یک نقطه، ضمانتی بر داشتن آن در آینده نیست.
بیش از هزار شاخه از گنو/لینوکس وجود دارد.
به آن‌ها «توزیع‌»‌ها گفته می‌شود.
تعداد کمی از آن‌ها کاملاً آزاد هستند؛
بیشتر آنها حاوی نرم‌افزارهای غیر آزاد هستند،
بخاطر اینکه توسط افرادی توسعه داده می شوند که نگران آزادی نیستند.
راحتی را اضافه کرده‌اند، اما به قیمت آزادی.
بنا براین، شما باید کنترل کنید که کدام توزیع آزاد است.
گاهی اوقات، برای حفظ آزادی خود نیاز به فداکاری دارید،
گاهی یک فداکاری بزرگ، مثلاً در Lexington.
اما در کمپین ما، نیاز به کمی فداکاری است.
هر شخص نسبتاً با کمالاتی می‌تواند این فداکاری کوچک را انجام دهد.
به عنوان مثال، شما به تعدای نرم افزار نیاز دارید که برخی از آن‌ها غیر آزاد هستند.
اگر شما آزادی می‌خواهید، باید بدون این نرم‌افزار ها سر کنید.
در این حالت دردسر‌هایی وجود دارد
که شما برای آزادی خود متحمل می‌شوید.
خیلی از وب سایت‌ها برنامه‌های غیر آزادی را
که به زبان جاوا-اسکریپت نوشته شده‌اند، به مرورگر کاربر می‌فرستند.
اگر شما نمی‌خواهید برنامه‌ی غیر آزاد اجرا کنید،
شما باید LibreJS را نصب کنید
که جاوا اسکریپت غیر آزاد را دور می‌کند.
گاهی اوقات، سرور‌ها پیشنهاد می‌کنند که محاسبات شما را انجام دهند.
آن‌ها می‌گویند: «همه‌ی اطلاعات خود را برای ما بفرست.»
بدیهی است، برای ساده لوحان.
بعد، سرور محاسبات را انجام می‌دهد و نتایج را برای شما می‌فرستد.
اما شما هیچ تصوری از اینکه چه اتفاقی رخ می‌دهد ندارید،
زیرا که این یک «ابر» (cloud) است و شما چیزی نمی‌بینید.
شما باید نگاه کنید.
این یک خدمت است به عنوان جایگزین نرم‌افزار،
و کنترل شما را از محاسباتتان بر می‌دارد.
بخش بزرگی از وب سرور‌های دنیا
گنو/لینوکس و دیگر نرم افزارهای آزاد را اجرا می‌کنند.
اما من فکر می‌کنم مهم‌ترین رایانه‌هایی که باید آزادی در آن باشد
رایانه‌ی شماست، نه وب سرور‌های کمپانی‌ها.
آن‌ها هم لیاقت آزادی را دارند،
اما بالاتر از آن‌ها مردم هستند که لیاقت آزادی دارند.
پس ما نیاز به پیشروی داریم،
و برای رسیدن به آن، نیاز داریم تا موانع را از سر راه برداریم.
یکی از آن‌ها کمپانی‌های بزرگ هستند
که پول زیادی بوسیله‌ی کنترل کردن کاربران بدست می‌آورند.
آن‌ها نمی‌خواهند به ما اجازه‌ی پیشروی بدهند.
ما باید بر جبهه‌ی آن‌ها غلبه کنیم.
یکی دیگر از موانع این است که رسانه‌های اصلی در مورد نرم‌افزار آزاد صحبت نمی کنند.
آن‌ها از عبارت دیگری استفاده می‌کنند تا این موضوع اخلاقی را دفن کنند.
می‌گویند «متن باز» (open source)
آن‌ها کم و بیش در مورد یک سری از برنامه‌ها صحبت می‌کنند.
اما با دیدگاه متفاوتی.
فعّالان نرم‌افزار آزاد می‌گویند،
«این یک موضوع حق و باطل است،
کاربران مستحق آزادی هستند. ما طالب آزادی هستیم.»
افرادی که می‌گویند متن باز، نمی‌خواهند این حرف را بزنند.
در عوض،آن‌ها می‌گویند،
« اجازه بدهید کاربران نرم‌افزار‌ها را تغییر و باز نشر دهند،
آن‌ها کد‌ها را بهتر خواهند کرد.
آن‌ها اشکال‌ها را برطرف می‌کنند.»
این ممکن است درست با شد، ولی این موضوع کم اهمیت‌تری است.
اگر ما می‌خواهیم آزادی شما را حفظ کنیم، باید راجع به آزادی صحبت کنیم.
پس بگویید، «نرم‌افزار آزاد» و هر بار به ما کمک کنید.
مشکل دیگر این است که بیشتر مدارس نرم‌افزار‌های غیر آزاد را درس می‌دهند.
مانند این می‌ماند که به کودکان یاد بدهیم تنباکو بکشند.
این یک وابستگی القاء شده است،
که بر عکس کاری است که مدارس باید انجام دهند.
مدارس باید شهروندان را آماده کنند تا
تا در یک همبستگی قوی، مستعد و مستقل و در جامعه‌ای آزاد زندگی کنند،
که معنی آن این است که مدارس باید نرم‌افزار‌های آزاد را تدریس کنند.
اما دلیل دیگری هم برای این کار وجود دارد.
بعضی از بچه‌ها دوست دارند برنامه نویس شوند. آن‌ها کنجکاوند.
آن‌ها دوست دارند که بدانند برنامه‌ها چجوری کار می‌کنند.
زمانی که کسی یک برنامه‌ی آزاد را مطالعه می کند، آن را می‌فهمد،
کسی که یک برنامه‌ی غیر آزاد را مطالعه می کند، چیزی یاد نمی‌گیرد،
زیرا که دانش در برنامه‌های غیر آزاد
از دانش آموزان منع شده است.
پس برای حمایت کردن از روح آموزش،
مدرسه باید از آزاد بودن نرم‌افزار اطمینان حاصل کند.
اما یک دلیل مهم‌تر هم وجود داد:
مدارس باید روح کار نیک را هم آموزش دهند،
خوی کمک کردن به دیگران.
کلاس باید بگوید:
« وقتی شما یک برنامه به کلاس آوردید،
مثل زمانی است که شما کلوچه‌هایی را به کلاس اوردید،
باید اون رو با دیگران شریک بشید.
شما نمی‌توانید اون رو برای خودتون نگهدارید.
شما باید کد منبع رو به اشتراک بگذارید تا دیگران آن را یاد بگیرند.
پس هیچ نرم‌افزار انحصاری را به کلاس نیاورید.»
مدارس باید مثال‌های خوبی باشند، بوسیله‌ی قوانینی که خود برقرار می کنند:
« شما باید فقط نرم افزار آزاد به کلاس بیاورید،
بجز تمرین مهندسی معکوس.»
مانع دیگر سخت‌افزار است،
ما نمی‌دانیم که چگونه‌ باید برای آن‌ها نرم‌افزار بنویسیم،
چرا که به ما نمی‌گویند سخت‌افزار چگونه کار می کند.
این منزجر کننده است، آن‌ها می‌خواهند محصولشان را به شما بفروشند،
و به شما نمی‌گویند که چگونه کار می کند.
می گویند: «اینجا یک نرم‌افزار غیر آزاد وجود دارد
اجرایش کن و خفه شو. مزاحم ما نشو.»
ما چگونه می‌توانیم بفهمیم که از سخت‌افزار چگونه باید استفاده کرد؟ با مهندسی معکوس.
شما باید تمام آن صفر و یک‌ها را مطالعه کرده و پی ببرید که آن‌ها واقعاً چگونه کار می کنند.
و بنویسید که این سخت‌افزار چگونه کار می کند.
پس یک شخص دیگر می‌تواند برنامه‌ی آزادی برای استفاده از آن بنویسد.
کار بسیار سختی است، ولی قابل اجراست.
اگر شما می خواهید یک مشارکت فنی بزرگ داشته باشید،
این کاری است که باید انجام بدهید.
هر عرصه و فعالیت جدیدی از زندگی،
می تواند حقوق جدیدی برای بشر ایجاد کند که مهم هستند.
حقوق بشر به یکدیگر وابسته‌اند.
اگر یکی را از دست بدهید،
حفظ دیگری سخت‌تر می‌شود.
محاسبه کردن یکی از امور خیلی مهم در جامعه است،
که آزادی نرم‌افزار را در بین حقوق بشر قرار می‌دهد،
جامعه باید آن را بدست بیاورد و حفظ کند.
پس، چگونه کمک کنیم؟
شما می‌توانید یک نرم‌افزار آزاد بنویسید.
شما می‌توانید برای مبارزه یک گروه را سازماندهی کنید.
مدارس و دولت‌ها را به حرکت به سوی نرم‌افزار آزاد ترقیب کنید.
شما می‌توانید، وقتی که دیگران در استفاده از نرم‌افزار آزاد به مشکل برخورده‌اند، به آن‌ها کمک کنید،
یا به آن‌ها کمک کنید آن را نصب کنند.
شما می‌توانید بگویید «نرم‌افزار آزاد» و فلسفه‌ی آن را گسترش دهید.
حرکت به سمت نرم‌افزار آزاد اولین قدم در آزادسازی فضای سایبری است.
البته ما از اینترنت هم استفاده می‌کنیم.
ما آزادی‌های دیگری هم در آنجا نیاز داریم.
مثل بی طرف بودن شبکه، پایان دادن به
تجسس عمومی مردم.
(تشویق)